Bij De Luwte Hospice & Thuis zijn vrijwilligers onmisbaar. Ze zorgen voor een warm welkom, praktische hulp en – misschien wel het allerbelangrijkste – nabijheid. Voor gasten en hun naasten maakt dat een wereld van verschil. Vrijwilligerswerk in een Hospice roept bij velen vragen op: is dat niet heel zwaar? Hoe doe je dat, omgaan met de dood? Marleen Vrancken (vijf jaar zorgvrijwilliger in het Hospice en tevens vrijwilliger thuisinzet) en Udo Stolp (twee jaar gastheer in het Hospice en tevens vrijwilliger thuisinzet), vertellen openhartig over hun ervaringen. Hun verhalen laten zien dat er naast verdriet ook veel warmte, humor en betekenis in dit werk te vinden is.

Hoe het begon
De weg naar het Hospice was voor beiden verschillend, maar de motivatie kwam uit dezelfde bron: iets willen betekenen voor anderen.

Udo vertelt: “Ik kende het Hospice vooral van buiten en niet vanbinnen. Toen ik me erin verdiepte, dacht ik eerst: kan ik dit wel? Wordt het niet te zwaar? Maar tegelijk was er nieuwsgierigheid. Het leek me mooi om er echt te zijn voor mensen in de laatste fase van hun leven. Uiteindelijk besloot ik gewoon te beginnen. Al snel merkte ik: dit werk is anders dan je je voorstelt. Het is niet alleen verdrietig, het is juist heel menselijk. Je krijgt er veel voor terug.”

Voor Marleen was het Hospice een sprong in het diepe. “Toen ik in 2020 begon had ik nog nooit in de zorg gewerkt. Het leek me reuze spannend, vooral het zorgaspect. Ik was vooral bezig met: doe ik het wel goed, doe ik niemand pijn? Alles moest ik leren. Maar gaandeweg verdween die schroom. Nu, na vijf jaar, kan ik me veel meer richten op wat er écht nodig is voor de gast en de naasten. En het Hospice heeft me zelfs doen besluiten te gaan werken in de ouderenzorg bij mensen met dementie. Het heeft me ontzettend veel gebracht.”

Bij mensen thuis
Naast hun inzet in het Hospice zijn zowel Marleen als Udo ook vrijwilliger bij mensen thuis die ongeneeslijk ziek zijn. “Dat werk is weer anders,” legt Marleen uit. “In het Hospice kom je in een huis waar alles is ingericht op zorg en rust. Thuis stap je binnen in iemands eigen omgeving, waar het leven vaak nog volop doorgaat. Je drinkt koffie aan de keukentafel, je ziet foto’s van kinderen en kleinkinderen, je voelt de sfeer van dat gezin.”

Het vraagt soms meer improvisatievermogen, vertelt ze. “In een thuissituatie ben je te gast. Je zoekt samen met de client en/of familie naar wat op dat moment nodig is. Dat kan praktische hulp zijn, maar ook gewoon even aanwezig zijn zodat de partner boodschappen kan doen of een uurtje kan uitrusten. Het is heel mooi dat je iemand die ruimte kunt geven.”

Udo vult aan: “In de thuissituatie is er meer ruimte zijn om te komen tot diepere gesprekken; mede omdat je bij een volgend bezoek de draad weer kunt oppakken. Dat maakt de afwisseling met mijn werk als gastheer in het Hospice mooi, want daar ben ik ook praktisch aan het werk. Al maak ik in het Hospice ook heel bewust tijd voor een gesprek.”

Voor Marleen vormen Hospice en vrijwilligerswerk thuis een waardevolle aanvulling op elkaar. “In beide situaties draait het om nabijheid en aandacht. Alleen de context verschilt. En ik merk dat wat ik bij cliënten thuis leer, ik in het Hospice kan gebruiken – en andersom.”

De waarde van nabijheid
Wat beide vrijwilligers het meest raakt, is dat nabijheid vaak belangrijker is dan woorden. Marleen zegt: “Je hoeft niet altijd iets te zeggen. Een hand vasthouden, samen in een stoel zitten, een kopje theezetten – zulke kleine dingen maken een groot verschil.”

Udo vult aan: “Voor gasten is het Hospice de plek waar ze de laatste periode van hun leven doorbrengen. Hier moeten ze zichzelf kunnen zijn. Als vrijwilliger mag je daarbij aanwezig zijn. Soms zijn er gesprekken over het leven, soms alleen stilte. Dat intieme contact, het gevoel dat iemand zich omringd en gezien weet, dat is zó bijzonder.”

Ook voor de naasten betekent de aanwezigheid van vrijwilligers veel. “Je ziet vaak dat naasten opgelucht zijn als ze even niet alles alleen hoeven te doen,” zegt Marleen. “Als vrijwilliger neem je een stukje zorg uit handen, zodat zij gewoon partner, zoon of dochter kunnen zijn. Dat geeft rust.”

Humor en luchtigheid
Hoewel het werk zwaar lijkt, benadrukken Marleen en Udo dat er ook veel lichtheid is. “We lachen vaak in het Hospice,” vertelt Udo. “Een grapje of een kwinkslag kan spanning doorbreken. De lach en de traan wisselen elkaar af, juist op moeilijke momenten.”

Marleen glimlacht: “Het beeld van een Hospice is soms heel somber. Maar wie binnenkomt, ziet juist warmte. Er zijn tranen, natuurlijk. Maar er zijn ook gesprekken over vroeger, gedeelde herinneringen, soms zelfs muziek of een spelletje. Ook in het Hospice gaat het leven door – en daar hoort lachen bij.”

Wat het hen zelf brengt
Vrijwilligerswerk in een Hospice betekent niet alleen veel voor gasten en hun naasten, maar geeft ook iets terug aan de vrijwilligers zelf.

Marleen: “Ik ben rustiger geworden en bewuster van wat echt belangrijk is. Je ziet hoe mensen terugkijken op hun leven. Vaak gaat het dan niet over geld of spullen, maar over relaties, liefde, verbondenheid. Dat zet je eigen leven ook in een ander perspectief.”

Udo herkent dat: “Het relativeert enorm. Kleine dingen waar je je druk om maakte, blijken onbelangrijk. Je leert het leven te nemen zoals het komt. En je wordt dankbaar – voor gezondheid, voor de gewone dagelijkse dingen. Dat is een groot cadeau.”

Samenwerking in het Hospice
Vrijwilligers staan er niet alleen voor. Ze werken nauw samen met de verpleegkundigen, collega vrijwilligers en de medewerkers. “Dat teamgevoel is belangrijk,” zegt Udo. “Je weet dat je altijd kunt terugvallen op de (zorg)professionals. Dat geeft vertrouwen.”

Marleen vult aan: “En ook onder de vrijwilligers zelf is er veel verbondenheid. We steunen elkaar, praten dingen na als dat nodig is. Je bent hier nooit alleen, je doet dit samen.”

Zware momenten
Natuurlijk zijn er ook momenten die raken. Udo: “Het is intens om afscheid te zien. Maar ik ervaar het niet als alleen maar zwaar. Er zit ook veel schoonheid in. Het is bijzonder om te zien hoe mensen elkaar vasthouden, hoe families samenkomen. Je leert dat het dood onderdeel is van het leven – en dat die laatste fase ook waardevol kan zijn.”

“Soms is er een overlijden waar je meer bij betrokken bent geraakt,” vertelt Marleen. “Dan komt het dichtbij. Maar juist omdat je samenwerkt in een team, kun je dat ook delen. Er is altijd ruimte om gevoelens te bespreken.”

Een boodschap aan anderen
Aan mensen die overwegen vrijwilliger te worden in het Hospice, hebben ze een duidelijke boodschap. “Kom gewoon eens kijken,” zegt Udo. “Je hoeft niet meteen ergens ja tegen te zeggen. Onderzoek wat het beste bij je past; zorgvrijwilliger, gastvrouw/-heer, kookvrijwilliger, tuinvrijwilliger of vrijwilliger thuisinzet. Je krijgt er veel voor terug.”

Marleen knikt: “Het Hospice is geen sombere plek. Het is een huis vol leven, waar nabijheid, aandacht en menselijkheid centraal staan. Juist in die laatste fase kan er nog veel warmte, verbinding en zelfs plezier zijn. Als vrijwilliger mag je daar deel van uitmaken – en dat is bijzonder.” Daar voegt ze aan toe: “Als je een spark in je hart hebt voor de zorg, en een beetje lef om het aan te gaan, dan kan dit werk – hier in het Hospice of bij mensen thuis – je zeker aanspreken.”

Tot slot
Het gesprek met Marleen en Udo laat zien dat vrijwilligerswerk in het Hospice én bij mensen thuis veel meer is dan praktische hulp. Het gaat om menselijkheid, om er te zijn. Soms in woorden, soms in stilte. Soms met tranen, soms met een lach. Of zoals Marleen het mooi samenvat: “Je hoeft niet altijd iets te zeggen, nabijheid is vaak genoeg.”